Arbeidsongeschikt als ZZP'er: wat betekent dat voor je hypotheek?

Een werknemer die ziek wordt, krijgt zijn loon doorbetaald door de werkgever. Dat gaat maximaal twee jaar door, oftewel 104 weken, en het is wettelijk minimaal 70% van het brutoloon. Loopt die twee jaar ten einde, dan kan een WIA-uitkering in beeld komen. De Ziektewet is een vangnet voor mensen die geen werkgever hebben die doorbetaalt, bijvoorbeeld uitzendkrachten of iemand van wie het contract afloopt tijdens ziekte. Het zijn allemaal werknemersverzekeringen: ze bestaan voor mensen met een werkgever. Als ZZP'er val je hierbuiten. Dat is niet altijd zo geweest. Er bestond een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen vanuit de overheid, de WAZ. De toegang daartoe is per 1 augustus 2004 voor nieuwe gevallen geblokkeerd. Sindsdien is een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor ondernemers een eigen keuze, geen automatisch recht. In bepaalde situaties kun je je bij UWV nog wel vrijwillig verzekeren voor de Ziektewet, bijvoorbeeld als je kort daarvoor in loondienst was. Daar gelden eigen voorwaarden en termijnen voor, dus dat is het nakijken waard zodra je voor jezelf begint. Concreet betekent dit: word jij een tijd ziek, dan valt je omzet weg. Je vaste lasten, waaronder je hypotheek, lopen gewoon door. Dat verschil is precies waarom dit onderwerp bij een hypotheekgesprek voor ZZP'ers hoort.

Een AOV is niet wettelijk verplicht om een hypotheek te krijgen. Geldverstrekkers vragen er meestal ook niet letterlijk naar op het aanvraagformulier. Het risico dat eronder ligt, speelt wel mee in de manier waarop een geldverstrekker naar je inkomen kijkt. Bij de inkomenstoets voor ZZP'ers kijkt een bank al naar stabiliteit. Bij inkomsten die niet vast zijn, mag een geldverstrekker uitgaan van het gemiddelde over de laatste drie kalenderjaren of 36 maanden, in plaats van één maandsalaris zoals bij een werknemer. Dat staat in artikel 2 van de Tijdelijke regeling hypothecair krediet. Die voorzichtigheid komt voort uit dezelfde onderliggende vraag die een AOV beantwoordt: hoe zeker is dit inkomen op de lange termijn? Een AOV verhoogt je maximale hypotheek niet. Die volgt uit je toetsinkomen en de wettelijke financieringslastpercentages uit diezelfde regeling. Een verzekering maakt geen deel uit van die berekening. Een AOV geeft wel antwoord op de vraag die achter die hele toets zit: kun je je maandlast blijven betalen als je een tijd uitvalt? Die vraag hoort thuis in het adviesgesprek, ook als er geen vakje voor staat op het aanvraagformulier.

Zonder werkgever ben je zelf verantwoordelijk voor dit risico. Vier vormen die zelfstandigen gebruiken, alleen of in combinatie: Een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) is een particuliere verzekering die een deel van je inkomen uitkeert als je door ziekte niet kunt werken. Wat je betaalt hangt af van je leeftijd, je beroep, het verzekerde bedrag, de wachttijd die je kiest en tot welke leeftijd je je verzekert. Die verschillen zijn groot, dus een gemiddelde premie zegt weinig over jouw situatie. Een verzekeraar beoordeelt vooraf of hij je accepteert, en de polisvoorwaarden verschillen onderling, bijvoorbeeld in wanneer je als arbeidsongeschikt geldt. Fiscaal werkt het zo. Keert de verzekering periodiek uit, dan trek je de premie af in je aangifte inkomstenbelasting als uitgave voor een inkomensvoorziening. Het zijn dus geen kosten van je onderneming, ook al sluit je de AOV als ondernemer af. Komt er later een uitkering, dan is die belast. Bij een verzekering die één bedrag ineens uitkeert werkt het andersom: de premie is dan meestal niet aftrekbaar en de uitkering niet belast. Hoe dit in jouw aangifte uitpakt, staat beschreven op belastingdienst.nl en kan je boekhouder voor je natrekken. Een broodfonds werkt anders dan een verzekering. Een groep van 20 tot 50 zelfstandigen zet elke maand geld opzij op een eigen rekening. Word je ziek, dan ontvang je van de andere leden maandelijks een schenking, tot een maximum van 2 jaar. Er is geen medische keuring vooraf. De duur en de hoogte van de uitkering zijn wel beperkter dan bij de meeste AOV's. Een eigen buffer is spaargeld dat je aanspreekt als je inkomen wegvalt. Simpel en flexibel, en volledig afhankelijk van hoeveel je hebt opgebouwd. Voor zelfstandigen bestaat daarnaast een aparte bijstandsregeling, het Bbz. Die is bedoeld voor ondernemers met tijdelijke financiële problemen en kent eigen voorwaarden. Je gemeente beslist of je ervoor in aanmerking komt, dus dit is geen vangnet waar je op voorhand op kunt rekenen. Geen van deze vier is hier een aanbeveling. Welke vorm, of combinatie, bij jouw situatie past, hangt af van je inkomen, je gezinssituatie en hoeveel risico je zelf kunt dragen.

Er ligt een wetsvoorstel voor een verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ). De Raad van State bracht in december 2025 advies uit, waarna het kabinet het voorstel op 24 maart 2026 bij de Tweede Kamer indiende. Daar ligt het nu. Daarna moet de Eerste Kamer zich er nog over buigen. Op dit moment is er dus niets verplicht. Er staat ook geen vaste ingangsdatum in: die wordt later bij koninklijk besluit bepaald. De Rijksoverheid schrijft zelf dat het na behandeling in beide Kamers nog ten minste enkele jaren duurt voordat de verzekering beschikbaar is. Zoals het voorstel er nu ligt, gaat het om een premie van 5,4% van de winst met een maximum van €171 bruto per maand, een uitkering tot maximaal het minimumloon en een wachttijd van twee jaar voordat je een uitkering krijgt. Die cijfers horen bij een voorstel dat nog in behandeling is en kunnen dus nog veranderen.

Word je arbeidsongeschikt terwijl je hypotheek al loopt, dan verandert er in eerste instantie niets aan die hypotheek. Je maandlast blijft hetzelfde, ook als je inkomen daalt of wegvalt. Heb je een hypotheek met Nationale Hypotheek Garantie (NHG)? Dan geldt een extra vangnet voor de zwaarste situatie. Moet je door onvoorziene omstandigheden, waaronder arbeidsongeschiktheid, je huis met verlies verkopen, dan kan NHG de restschuld onder voorwaarden kwijtschelden. Die voorwaarden komen erop neer dat je te goeder trouw bent en dat je hebt meegewerkt om de restschuld zo klein mogelijk te houden, bijvoorbeeld door je woning goed te onderhouden en voor een zo hoog mogelijk bedrag te verkopen. Dat is iets anders dan een overlijdensrisicoverzekering (ORV). Een ORV keert uit bij overlijden, een AOV bij arbeidsongeschiktheid. Dat zijn twee verschillende risico's: de een houdt je inkomen op peil terwijl je nog leeft, de ander beschermt je nabestaanden na overlijden. Bij een NHG-hypotheek is een ORV niet verplicht. Daarbuiten bepaalt de geldverstrekker zelf of hij erom vraagt, dus dat verschilt per aanbieder en per situatie.

Ja. Een goed hypotheekadvies kijkt verder dan wat je nu verdient en wat je nu kunt lenen. Het kijkt ook naar wat er gebeurt als dat inkomen wegvalt. Voor ZZP'ers is dat gesprek net iets belangrijker, omdat het vangnet van een werkgever ontbreekt. Dit artikel geeft geen persoonlijk advies en geen aanbeveling voor een specifieke verzekering of aanbieder. Wat er in jouw situatie speelt en wat dat betekent voor je hypotheek, bekijk ik het liefst in een persoonlijk gesprek. Gaat het om de keuze voor een verzekering zelf, dan hoort daar advies bij van iemand met de juiste vergunning daarvoor. Het bindende hypotheekadvies zelf loopt via Hypotheek & more, een AFM-geregistreerd kantoor waar ik onder werk. Wat hierboven staat is algemene uitleg over hoe het stelsel werkt. Voor advies op maat is een gesprek over jouw eigen situatie nodig, en daar horen advieskosten bij.